12 мая 1958 года ранішнім змрокам над вёскай Мерзлякова ў Лёзненскім раёне здарылася падзея, што застанецца ў летапісе краю. Калгаснік Цімафей Петрачкоў разам з аднавяскоўцам Уладзімірам Сапёровым пачулі дзіўны свіст, убачылі як ляціць з неба цёмна-чырвоны прадмет і праз момант пачулі глухі ўдар – на полі з’явілася воблачка пылу. Петрачкоў раскапаў месца падзення і на глыбіні 50-60 см знайшоў вялікі камень, яшчэ гарачы.
Апісанне знаходкі, прыведзенае ў раённай газеце «Ленінскі сцяг», падкрэслівае незвычайныя прыкметы: папяліста-шэры колер, шурпатая аплаўленая кора, дзірка каля двух сантыметраў і адбіты востры канец. Знаходку даставілі ў Віцебск, дзе пасля даследавання вучоныя педагагічнага інстытута імя Кірава апазналі прадмет як метэарыт. Вага яго склала 5 кілаграмаў 550 грамаў.
Падзея набывала шырокі розгалас: аб ёй пісалі абласная газета «Віцебскі рабочы» і рэспубліканскае выданне «Советская Белоруссия». Для мясцовай супольнасці гэта быў не толькі сенсацыйны выпадак, але і нагода зазірнуць у гісторыю космасу, якая часам нечакана дакранаецца зямлі.
Цікавасць навукоўцаў падмацоўвае і факт: да моманту падзення з Мерзлякова на тэрыторыі Беларусі было вядома ўсяго пяць метэарытаў – знаходкі пачынаюцца яшчэ з пачатку XIX стагоддзя ў Брагінскім раёне. Такім чынам, лёзненскі метэарыт стаў шостым па ліку і папоўніў кароткі, але каштоўны спіс беларускіх экспанатаў з космасу.
Для гісторыі рэгіёна гэта не толькі навуковая знаходка, але і частка культурнай памяці: сведкам падзення стаў бацька будучай заслужанай артысткі БССР Валянціны Петрачковай, якая якраз у гэтым годзе пачала служыць у Беларускім нацыянальным акадэмічным драматычным тэатры імя Якуба Коласа.
Сёння гісторыя метэарыта з Мерзлякова – напамін пра тое, які непрадказальны і вялікі свет вакол нас. Кожная падобная знаходка адкрывае магчымасці для навуковых даследаванняў, удакладняе веды пра паходжанне і склад касмічных цел, а для мясцовых жыхароў застаецца моцным і жывым успамінам пра дзень, калі неба пакінула на зямлі свой гарачы след.
© Аўтарскае права «Сцяг перамогі». Гіперспасылка на крыніцу абавязковая.
Па інфармацыі Канстанціна Гайдукова подрыхтавала Вольга ПІНЧУК.
